SQL Server’da Tablo Boyutlarını Bulma: Satır Sayısı, Veri, Index ve Boş Alan

Disk dolmaya başladığında, yedekler uzadığında ya da bir veritabanının neden bu kadar büyüdüğü sorulduğunda cevap genellikle birkaç büyük tabloda saklıdır. Hangi tablonun ne kadar yer kapladığını, bu alanın ne kadarının veri, ne kadarının index ve ne kadarının boşta beklediğini bilmek; arşivleme, sıkıştırma ve kapasite kararlarının başlangıç noktasıdır.

Bu yazıda tablo boyutlarını doğru hesaplayan sorguları, tüm veritabanlarında en büyük tabloları bulmayı ve sonuçları nasıl yorumlayacağınızı anlatıyoruz.

Tablo Boyutlarını Hesaplayan Sorgu

En güvenilir kaynak sys.dm_db_partition_stats görünümüdür. Her partition için ayrılan (reserved) ve kullanılan (used) sayfa sayılarını tutar; bir sayfa 8 KB’tır. Aşağıdaki sorgu her tablo için satır sayısını, toplam ayrılan alanı ve bu alanın veri, index ve kullanılmayan kısımlarını megabayt olarak verir:

SELECT TOP (50)
       s.name + N'.' + t.name AS table_name,
       SUM(CASE WHEN ps.index_id IN (0, 1) THEN ps.row_count ELSE 0 END)  AS row_count,
       SUM(ps.reserved_page_count) * 8 / 1024.0                           AS reserved_mb,
       SUM(CASE WHEN ps.index_id IN (0, 1)
                THEN ps.in_row_data_page_count + ps.lob_used_page_count + ps.row_overflow_used_page_count
                ELSE 0 END) * 8 / 1024.0                                  AS data_mb,
       SUM(CASE WHEN ps.index_id > 1 THEN ps.used_page_count ELSE 0 END) * 8 / 1024.0 AS nonclustered_index_mb,
       SUM(ps.reserved_page_count - ps.used_page_count) * 8 / 1024.0      AS unused_mb
FROM sys.dm_db_partition_stats AS ps
JOIN sys.tables  AS t ON t.object_id = ps.object_id
JOIN sys.schemas AS s ON s.schema_id = t.schema_id
GROUP BY s.name, t.name
ORDER BY reserved_mb DESC;

Bu sorgu SQL Server’ın meta verisinden okur; tabloları taramaz ve üretim ortamında güvenle çalıştırılabilir. index_id 0 heap’i, 1 clustered index’i (yani tablonun verisini), 1’den büyük değerler nonclustered index’leri temsil eder.

Sonuçları Nasıl Yorumlamalı?

• data_mb büyük, nonclustered_index_mb küçük: Tablonun kendisi büyüktür. Arşivleme, partitioning ya da sıkıştırma adayıdır.
• nonclustered_index_mb, data_mb’ye yakın ya da büyük: Tabloda çok sayıda ya da çok geniş index vardır. Kullanılmayan ve tekrarlanan index’leri kontrol edin; ayrıntıları index rehberimizde anlatıyoruz.
• unused_mb yüksek: Tabloya ayrılmış ama kullanılmayan alan vardır. Büyük silmelerden sonra heap’lerde sık görülür.
• LOB sayfaları belirgin: lob_used_page_count yüksekse, nvarchar(max), varbinary(max) ya da XML kolonlarında büyük belgeler veya dosyalar saklanıyordur; bunların veritabanı dışında tutulması değerlendirilebilir.

Tek Bir Tablo İçin: sp_spaceused

Hızlı bir kontrol için sp_spaceused yeterlidir. Tablo adıyla çağrıldığında satır sayısını ve ayrılan, veri, index ve kullanılmayan alanı döndürür; parametresiz çağrıldığında veritabanı genelindeki durumu verir:

EXEC sys.sp_spaceused N'dbo.Siparis';
EXEC sys.sp_spaceused;   -- veritabanı geneli

SSMS’te veritabanına sağ tıklayıp Reports › Standard Reports › Disk Usage by Top Tables raporu da aynı bilgiyi grafik olarak sunar.

Tüm Veritabanlarında En Büyük Tablolar

Bir sunucudaki tüm veritabanlarında en büyük tabloları bulmak için sorguyu her veritabanında çalıştırıp sonuçları tek bir tabloda toplayabilirsiniz:

IF OBJECT_ID(N'tempdb..#TableSizes') IS NOT NULL DROP TABLE #TableSizes;
CREATE TABLE #TableSizes (database_name sysname, table_name nvarchar(300),
                          row_count bigint, reserved_mb decimal(18, 2));

DECLARE @db sysname, @sql nvarchar(max);
DECLARE dbs CURSOR LOCAL FAST_FORWARD FOR
    SELECT name FROM sys.databases
    WHERE state_desc = N'ONLINE' AND database_id > 4;

OPEN dbs;
FETCH NEXT FROM dbs INTO @db;
WHILE @@FETCH_STATUS = 0
BEGIN
    SET @sql = N'USE ' + QUOTENAME(@db) + N';
        SELECT DB_NAME(), s.name + N''.'' + t.name,
               SUM(CASE WHEN ps.index_id IN (0, 1) THEN ps.row_count ELSE 0 END),
               SUM(ps.reserved_page_count) * 8 / 1024.0
        FROM sys.dm_db_partition_stats AS ps
        JOIN sys.tables  AS t ON t.object_id = ps.object_id
        JOIN sys.schemas AS s ON s.schema_id = t.schema_id
        GROUP BY s.name, t.name;';
    INSERT INTO #TableSizes EXEC sys.sp_executesql @sql;
    FETCH NEXT FROM dbs INTO @db;
END
CLOSE dbs;
DEALLOCATE dbs;

SELECT TOP (50) * FROM #TableSizes ORDER BY reserved_mb DESC;

Döngü kalıplarının farklarını ve ne zaman WHILE ile kuyruk tablosu kullanmanın daha esnek olduğunu cursor rehberimizde anlatıyoruz.

Sıkıştırma Ne Kazandırır?

Büyük tablolarda veri sıkıştırma, hem disk alanını hem de okunan sayfa sayısını azaltabilir. Uygulamadan önce kazancı tahmin edin:

EXEC sys.sp_estimate_data_compression_savings
     @schema_name = N'dbo', @object_name = N'Siparis',
     @index_id = NULL, @partition_number = NULL, @data_compression = N'PAGE';

Kontrol Listesi

• En büyük tablolar ve veri / index / boş alan dağılımı biliniyor.
• Index alanı veriye yakın tablolarda kullanılmayan index’ler incelendi.
• Büyük boş alan taşıyan heap’ler için clustered index ya da rebuild planlandı.
• Büyük tablolar için sıkıştırma kazancı tahmin edildi.
• Boyutlar düzenli kaydedilip büyüme trendi izleniyor.